دراز و قرون متمادى مملوّ از دانشمندان و محققان با ايمان و ثابت‌القدم بود . * * * * مكتب اصفهان و كم‌وبيش شيراز و در اين اواخر تهران ساليان دراز محل تدريس و تعليم و تعلّم أفكار فلسفي و عرفانى بود و جميع شعب علوم عقلي از حكمت مشّاء و اشراق و عرفان و تصوّف و از همهء اينها رايج‌تر أفكار و انظار محققانهء ملا صدرا بود و فعلا شهر مذهبى قم مركز تدريس فلسفهء اسلامى است . عدهء قليلى از دانشمندان غرب در اين اواخر اگر چه كم‌وبيش متوجه شده‌اند كه فلسفهء اسلامى و معارف مربوط بمبدء و معاد به ابن رشد و أحيانا خواجه طوسى ختم نشده است ولى عقيدهء رايج در مدارس اروپا و اين اواخر آمريكا همان است كه ذكر شد . عجب آنكه دانشمندان كشورهاى اسلامى از جمله اساتيد دانشگاههاى مصر مصرّ بر همين عقيده‌اند باينكه كتب شيخ اشراق و كتب ملا صدرا در دسترس دانشمندان مصرى قرار دارد ! . شاهد اين مطلب آنست كه نسخهء الهيات ، شفاى شيخ رئيس كه در مصر با كمال دقت بمناسبت هزارهء اين فيلسوف بطبع رسيده است با چند نسخه‌يى كه از ايران به آنجا منتقل شده است مقابله شده است ، از جمله نسخهء چاپى طهران كه با حواشي ملا صدرا در طهران چاپ شده است بطور قطع حواشي ملا صدرا از نظر دانشمندان مصرى گذشته است ؛ . علت اساسى غفلت افاضل مصر كه در فلسفه و عرفان اسلامى كار ميكنند